Kasteel Gunterstein in Breukelen oogt als een romantische buitenplaats, maar achter de historische gevel schuilt vooral veel werk. In de achttiende aflevering van de Vechtcast vertelt Bertien Quarles aan voorzitter Pieter Broertjes over de geschiedenis van het landgoed, het dagelijkse beheer en de balans tussen erfgoed, natuur en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Familiegeschiedenis sinds 1681

De familie Quarles is sinds 1681 verbonden aan Gunterstein. In dat jaar liet Magdalena Poulle het huidige kasteel bouwen. In haar testament bepaalde zij dat het bezit bijeen moest blijven en niet mocht worden verkocht. Hoewel die bepaling later juridisch haar werking verloor, bleef de familie ernaar handelen.

Gunterstein is meer dan een buitenplaats. Het landgoed omvat ongeveer 120 hectare en dertien grotere en kleinere woningen. De inkomsten uit huur, pacht en erfpacht vloeien sinds 1952 via een stichting terug naar het onderhoud. “Wij kunnen er niets privé aan onttrekken. Alles wat binnenkomt, gaat weer naar het landgoed”, legt Quarles uit.

Het jaarlijkse budget bedraagt ongeveer twee ton. Dat vraagt om keuzes en een strakke planning. Onderhoud uitstellen is volgens Quarles geen optie, omdat achterstanden later alleen maar duurder worden. Inmiddels zijn de gebouwen op orde en kan ook het historische groen stap voor stap worden hersteld.

Rust, natuur en vrijwilligers

Gunterstein wordt bewust niet als evenementenlocatie gebruikt. Grote feesten en commerciële bijeenkomsten passen volgens Quarles niet bij het karakter van het landgoed. Het park is grotendeels toegankelijk, maar de bijzondere flora en fauna vragen ook om rust.

Waar voor de Tweede Wereldoorlog nog dertien mensen in dienst waren, zijn er nu een parttime tuinbaas en veel vrijwilligers. Zij onderhouden paden, houtwallen, de boomgaard en sloten en voeren snoei- en veiligheidswerk uit. “Zonder vrijwilligers zou ik Doornroosje zijn”, zegt Quarles. Zonder hun inzet zou het landgoed langzaam dichtgroeien.

Sinds 2015 werken ook de biologische boeren Max en Nicole van Tilburg op het landgoed. Hun extensieve manier van boeren past bij Gunterstein. Ze beheren het land, hebben een pluktuin en moestuinen en willen kaas gaan maken. Niet maximale opbrengst, maar duurzaam werken en voldoening staan centraal.

Gemeente blijft op afstand

Via het Platform Utrechtse Buitenplaatsen onderhoudt Quarles contact met erfgoedorganisaties, de provincie en gemeentelijke ambtenaren. Dat netwerk biedt steun en herkenning. Over de gemeente Stichtse Vecht is zij kritischer. “Ik mis ze”, zegt ze. Door het grote verloop onder ambtenaren moet zij steeds opnieuw uitleggen wat er rond het landgoed speelt. Besluiten over bijvoorbeeld verkeer worden volgens haar soms zonder overleg genomen.

Broertjes vat de inzet treffend samen: “Met een parttime tuinbaas, de fulltime biologische boeren Max en Nicole en vele vrijwilligers houden jullie een geweldig landgoed in stand.” Na ruim twintig jaar neemt Quarles afscheid van de Vechtplassencommissie. Haar inzet voor het culturele erfgoed en Gunterstein gaat echter onverminderd door.